Wstęp do kognitywistyki.


Nie masz pojęcia jak działa telefon komórkowy, a chcesz zrozumieć, jak działa Twój mózg i skąd się bierze świadomość? I masz już na ten temat wiele opinii?
Chyba żartujesz ... albo wystarczy Ci wiara w duchy.

W roku akademickim 2018/2019 prowadzę roczny wykład "Wstęp do kognitywistyki".
Pierwszy semestr jest ogólnym wstępem dotyczącym natury umysłów, a drugi semestr dotyczy głównie zagadnień mózg-umysł-zachowanie, czyli neurofizjologii behawioralnej oraz modeli działania mózgu.
Wykłady te przeznaczone są dla kierunku "Kognitywistyka" ale traktuję je jako wykłady otwarte, dostępne są dla studentów wszystkich kierunków.
Co roku stare notatki są stopniowo uzupełniane i zastępowane przez nowe, dodatkowo kilka referatów na tematy związane z tym wykładem jest tutaj.

Wykład w semestrze zimowym będzie odbywać się w środy o godz. 15:00, sala I, budynek Collegium Minus. W planie mam tylko 15 godzin wykładu na semestr, więc godzinę w tygodniu. Jest za to sporo pracy własnej, kilka razy więcej powinno Wam zająć studiowanie i pisanie komentarzy do poszczególnych wykładów w oparciu o udostępnione notatki. Komentarze trzeba umieszczać do południa w dzień przed kolejnym wykładem (czyli do południa we wtorek) na stronach Wiki w Moodle, gdzie zamieściłem szczegółowe instrukcje.
Wykład ma kod WDK2018, można go też wyszukać w Moodle kognitywistyki.

W zasadzie wykład będzie głównie podsumowaniem najważniejszych punktów związanych z omawianym tematem, może się też odnosić do wątpliwości i pytań zawartych w komentarzach, które powinniście pisać by uzyskać zaliczenie i dopuszczenie do egzaminu. Notatki są szczegółowe, jest w nich wiele odnośników do literatury i hiperlinków, powinno to pozwolić osobom zainteresowanym na pogłębienie tematu. Najważniejsze jest sprawdzenie, czy potraficie sensownie odpowiedzieć na pytania na końcu wykładów. Co roku wiele osób wyobraża sobie, że coś wie, a potem na egzaminie okazuje się, że to było złudzenie ...

Zaliczenie i egzamin (zwiń/rozwiń)

Zaliczenie I semestru jest na ocenę, bo przewidziano za nie punkty ECTS, informacje z USOS są tutaj.
Stopień na zaliczenie przyznawany jest na podstawie punktów za komentarze, które wpisywane są na stronach tego kursu WDK2018 w Moodle kognitywistyki, gdzie znajdziecie dokładniejsze instrukcje. Link do bieżącej listy punktów za komentarze jest widoczny na stronach Moodle "Punkty WDK2018", zwykle przed kolejny wykładem.

Za każdy komentarz można maksymalnie dostać od 0-10 punktów. Jest 12 tematów do komentowania, więc w sumie można otrzymać maksymalnie 120 punktów na semestr.
Punktacja: poniżej 5 niezaliczone (nie na temat, niewiele napisano lub są wyraźne błędy), 5 minimum, 6 to trochę ponad minimum, 7-przeciętnie pozytywnie, 8 ciekawie, 9-10 dobrze i bardzo dobrze, są własne przemyślenia, dobre streszczenie najważniejszych punktów i ciekawe pytania.
Dodatkowo w nagrodę za uzyskanie 180 lub więcej punktów za komentarze (z obu semestrów) przewidziałem premię: jeśli ktoś uzyska 210-240 punktów dostanie dodatkowe 20 punktów, a za wynik w przedziale 180-210 punktów dodatkowe 10 punktów.
Komentarze są podstawą oceny tylko w pierwszym semestrze. 60 punktów w każdym semestrze wymaganych jest by przystąpić do egzaminu obejmującego materiał z danego semestru. Komentarze mogą też podwyższyć ocenę końcową. Przykładajcie się więc do komentarzy! Są one ocenianie niezależnie ode mnie przez dr Pawła Gładziejewskiego, który wybiera też interesujące pytania do dyskusji w czasie wykładu.

Skala ocen komentarzy: mamy 120 punktów na semestr, połowa (czyli 60 punktów) konieczna jest na zaliczenie lub dopuszczenie do egzaminu w drugim semestrze.
(punkty,ocena) = (110-120;6), (100-110;5), (90-100;4+), (80-90;4), (70-80,3+), (60-70;3), (< 60;2).
Ocena 6 oznacza dodatkowe 1/2 oceny doliczone do wyniku egzaminu na końcu roku, czyli dwie oceny 6 to stopień wyżej, a jedna to pół stopnia wyżej.

Egzamin w programie studiów jest z całego roku, ale dla Waszej wygody rozłożymy go na dwie części, bo materiał jest naprawdę obszerny. Pierwsza część będzie po pierwszym semestrze. Nie planuję osobnej poprawki tej części, można będzie pisać egzamin z obu części w czerwcu, będzie potem jedna poprawka całego egzaminu.
Mogą do niego przystąpić osoby, które otrzymają przynajmniej po 60 punktów za komentarze w danym semestrze.

Egzamin będzie pisemny, nie ma więc możliwości zdawania w innym terminie, ani przekładania, ani też zdawania po raz trzeci czy czwarty aż do skutku. Nie ma żadnych dodatkowych terminów! Macie dodatkowy termin jakim jest egzamin po pierwszym semestrze, bo właściwy egzamin jest w czerwcu z całego roku. Jeśli ktoś nie może pisać egzaminu po pierwszym semestrze może go pisać w czerwcu jako pierwszy termin, a potem egzamin poprawkowy.
Egzamin odbędzie się w ------------ w sali nr ------ (jak zwykle).
Egzamin można pisać z całości lub tylko z tego semestru , z którego chcecie dostać punkty, czyli poprawić pierwsze podejście lub napisać egzamin po raz pierwszy. Przy powtarzaniu wcześniej pisanego egzaminu wybiorę większą liczbę punktów, nie ma więc ryzyka.

Punkty z egzaminu z obu semestrów się sumują i na tej podstawie wystawiana jest końcowa ocena. Do punktów z egzaminu doliczam premię za komentarze i za udział w eksperymentach. Udział w eksperymentach prowadzonych w Laboratorium Neurokognitywnym ICNT UMK może dodać osobom, które uzyskały minimalną liczbę 120 punktów, dodatkowe 10 punktów na semestr (na podstawie opinii prowadzących eksperymenty).
Każda część egzaminu będzie wymagać odpowiedzi na 12 krótkich pytań, za które będzie można otrzymać w sumie do 120 punktów, czyli z obu części mamy maksymalnie 240 punktów.
Skala ocen z egzaminu na koniec roku: (punkty,ocena) = (>220;5), (>210;5-), (>200;4+), (>180;4), (>170;4-), (>160,3+), (>130;3), (>120;3-), poniżej 120 punktów ocena 2.

Egzamin poprawkowy za rok 2018/19 będzie --------2019, o godzinie ----------, w sali ------.
Dla tych, którzy zostali dopuszczeni do egzaminu uzyskawszy odpowiednio dużo punktów, egzamin może być z całego roku lub z odpowiedniego semestru, który chcą sobie poprawić. Nie planujemy żadnych kolejnych terminów. Jest tylko egzamin i poprawka, w dwóch częściach by Wam ułatwić naukę. Formalnie mamy egzamin z całego roku, więc poświęcam na to więcej czasu niż jest to wymagane.
Oblany egzamin poprawkowy oznacza powtarzanie przedmiotu i zdawanie za rok, jeśli dziekan zgodzi się na warunkowe studiowanie na drugim roku. W przypadku osób, które przestały robić wpisy będę jednak zachęcał dzeiana by od razu je skreślić, bo widać od razu, że nie są to studenci.

Studenci, którzy powtarzają rok lub mają warunek. Zwiń/Rozwiń

Część osób uważa, że wszystko wie i nie musi uczestniczyć w zajęciach i czytać notatek. Przykładowe pytania do egzaminu są na końcu każdego wykładu, więcej pytań z Waszych komentarzy dodaję tam co roku. Spróbujcie odpowiedzieć na niektóre pytania i potem sprawdzić w notatkach czy są to odpowiedzi prawidłowe. Niestety, zwykle okazuje się, że tylko się Wam wydawało ... Niektóre zabawne odpowiedzi na pytania egzaminacyjne całkowicie mijające się z faktami są w na tej stronie.
Tu są uwagi na temat sensowności wykładów i ogólnie studiowania.

Serdecznie zapraszam na wykłady. Godziny konsultacji są na mojej stronie.
Włodzisław Duch

Mapa wykładów | Stara mapa wykładów.
Przejdź do części II: Mózg, umysł i zachowanie.


Część I: Natura umysłów.


Zwiń/Rozwiń

W tej części dowiemy się czym zajmuje się kognitywistyka, jakie są historyczne źródła pojęć opisujących stany mentalne, jakie są tu popularne błędy i teorie, które niewiele wyjaśniają lub stwarzają tylko pozory wyjaśnień, jak z punktu widzenia współczesnej nauki możemy ocenić wysiłki filozofów by zrozumieć naturę umysłów, jakie możliwości poznawcze mają powstałe w wyniku ewolucji umysły zwierząt, i jak wyglądała ewolucja ludzkiego umysłu.

A00. Organizacja wykładu: (ogólne informacje)

W0: 3/10/2018

A01. Wstęp: umysł, mózg i modele.

1. Umysł, mózg i modele, czyli jak zrozumieć umysł? | 2. Kognitywistyka: skąd się wzięła? | 3. Kognitywistyka: podstawowe problemy
Czym jest kognitywistyka?, Kognitywistyka i Media w Edukacji 1 (1998) pp. 9-50 | 7 pytań na temat kognitywistyki, wywiad zrobiony przez Marka Kasperskiego z W. Duchem (2001) |
W1: 11/10/2018

A02. Historia pojęć dotyczących umysłu.

1. Znaczenie mitów dla zrozumienia umysłu | 2. Najstarsze mity: Mezopotamia i Egipt | 3. Mity hebrajskie | 4. Psyche i policentryzm: mity greckie | 5. Ying i Yang - tradycje Chin | 6. Abidharma - Psychologia buddyjska i introspekcja | 7. Inne mity 8. Historia pojęć "duch" i "dusza" | 9. Umysł, świadomość i nieświadomość |
W2, 17/10/2019

A03. Folklor umysłu.

1. Przednaukowe pojęcia kształtujące myślenie o umyśle. | 2. Zjawiska paranormalne. | 3. Nieśmiertelna dusza? | 4. Naiwność ludzka nie zna granic. | 5. Irracjonalność potocznego myślenia. | 6. Wnioski: fantazja i rzeczywistość.
W3, 8/11/2018

A04. Manowce umysłu.

Interesujące teorie, które zawiodły pokładane w nich nadzieje. 1. Psychologia i modele psychoanalityczne, Freud, Jung i inni psychoanalitycy | 2. Psychologia humanistyczna i transpersonalna | 3. Fenomenologia i egzystencjalizm | 4. Metafory wynikające z teorii chaosu | 5. Teoria katastrof | 6. Holograficzna teoria umysłu | 7. Mechanika kwantowa i świadomość | 8. Manowce filozofii | 9. Manowce różnorakie | 10. Podsumowanie |

W4, 15/11/2018

A05. Rozumienie umysłu w starożytności.

1. Starożytni Grecy: filozofia presokratejska | 2. Atomizm | 3. Arystoteles, fizyka i problem tożsamości | 4. Platon | 5. Empiryczne obserwacje.
W5, 14/11/2018

A06. Filozofia umysłu.

  1. Renesans filozofii: Kartezjusz | Spinoza | Mechanicyzm | Locke | Berkeley | Hume | Hartley | Reid | Kant ||
  2. Pragmatyzm: Huxley | Peirce | James | Dawey ||
  3. Wiek XX: atomizm i pozytywizm logiczny, filozofia analityczna: Russell i Whitehead | Tarski | Wittgenstein | Koło Wiedeńskie | Popper | Quine | Rorty
  4. Podsumowanie i krytyka tradycyjnej filozofii umysłu
W6, 21/11/2018

A07. Filozofia kognitywna i sztuczna inteligencja.

1. Narodziny kognitywizmu | 2. Argumenty Turinga | 3. Funkcjonalizm | 4. Sztuczna inteligencja |
W7, 6/12/2018

A08. Filozofia kognitywna - krytyka .

1. Chiński pokój | 2. Nieobliczalność | 3. Podsumowanie
W8, 14/12/2018

A09. Neurofilozofia.

1. Potrzeba neurofilozofii | 2. Fenomenologia | 3. Umysł ucieleśnionyy | 4. Neurofilozofia | 5. Enaktywizm i znaczenia ciała
W9, 20/12/2018

A10. Neurofilozofia świadomości.

1. Współczesne dyskusje dotyczące świadomości | 2. Świadomość potraktowana neurofilozoficzne
W10, 10/01/2019

A11. Umysł i ewolucja: zwierzęta.

1. Kosmiczny kalendarz | 2. Umysł zwierząt | 3. Możliwości umysłowe naczelnych
W11, 17/01/2019

A12. Umysł i ewolucja: ludzie.

1. Paleoantropologia ludzkiego umysłu | 2. Kultura i ewolucja | 3. Memetyka |
W12, 24/01/2019

A13. Egzamin I

Pierwsza część egzaminu.

W13, -----, g. 15:00, Sala I





Część II: Mózg, umysł i zachowanie.

W tej części staram się zrobić przegląd zagadnień, które nie są poruszane w innych wykładach, dlatego neuroanatomię i neuropsychologię potraktujemy pobieżnie. Przede wszystkim musimy zrozumieć jak to wszystko funkcjonuje i dlaczego jest takie, jakie jest ...

Słowniczek neuroanatomiczny | Mózg z góry na dół | Mapa mózgu | Mapa wykładów | Stara mapa wykładów.

Zwiń/Rozwiń

B01. Mózg i umysł: rozwój.

1. Mózgi z grubsza i perspektywa ewolucyjna | 2. Geny i mózgi - złożoność informacji genetycznej | 3. Mózgi w liczbach i przetwarzanie informacji | 4. Ewolucja mózgów, porównanie | 5. Rozwój mózgu i umysłu | 6. Przyszła ewolucja mózgu
7. Wykład dodatkowy: "Co i skąd o sobie wiemy".
W01, 03/2019
Dowiązania zewnętrzne: Mózg i sieci neuronowe, liczne odnośniki.

B02. Działanie mózgu: najprostsze teorie I.

1. Budowa ogólna | 2. Dwa mózgi w jednym | 3. Trzy mózgi w jednym (teoria MacLeana)
B02, 03/2019

B03 Działanie mózgu: najprostsze teorie II.

1. Płeć, mózg i hormony | 2. Biochemia: równowaga hamowania i pobudzania | 3. Socjobiologia | 4. Inne proste teorie | 5. Geny i inteligencja | 6. Podejście systemowe - RDoC.
B03, 15/03/2019

B04. Homeostaza, pień i wzgórze.

1. Funkcjonalna budowa mózgu | 2. Metody badania aktywności mózgu | 3. Ogólne funkcje i urojeniowe zespoły błędnej identyfikacji | 4. Pień mózgu i homeostaza | 5. Wzgórze.
B04, 22/03/2019

B05. Emocje.

1. Układ limbiczny | 2. Emocje, uczucia i afekt | 3. Choroby afektywne
Linki zewnętrzne: Atlasy mózgu | Brain briefings (SfN) | Neuroscience for Kids | Synestezje | Oczy, iluzje |
B05, 03/2019

B06. Kora nowa, czucie i wzrok.

1. Kora nowa i lokalizacja niektórych funkcji psychicznych | 2. Czucie i propriocepcja: mapy topograficzne | 3. Wzrok i kora wzrokowa.
B06, 04/2019

B07. Kora nowa: inne zmysły i kontrola ruchu.

1. Słuch: drogi słuchowe, zaburzenia słuchu | 2. Smak | 3. Węch | 4. Zmysł równowagi | 5. Synestezje | 6. Inne zmysły: pragnienie, głód, upływ czasu | 7. Substytucja zmysłów | 8. Kontrola ruchu
B07, 04/2019

B08. Pamięć i uwaga

1. Rodzaje pamięci | 2. Anatomia pamięci | 3. Pamięć epizodyczna | 4. Pamięć semantyczna | 5. Pamięć robocza | 6. Zaburzenia pamięci | 7. Niedoskonałości pamięci | 8. Uwaga
B08, 04/2019

B09. Złożone czynności psychiczne

1. Złożone czynności psychiczne | 2. Mowa | 3. Muzyka | 4. Humor | 5. Matematyka | 6. Talent | 7. Inteligencja i geniusz | 8. Kreatywność.
B09, 10/05/2019

B10. Wola, moralność, miłość

Problem wolnej woli przed nauką | 3. Podsumowanie | 1. Wola | 2. Decyzje | 3. Ja w mózgu | 4. Moralność | 5. Miłość | 6. Szczęście.
B10, 17.05/2019

B11. Mózg i świadomość

1. Problem psychofizyczny w okresie przednaukowym | 1. Definiowanie świadomości | 2. Jak opisać świadomy umysł? | 3. Globalna Przestrzeń Robocza | 4. Mózg - odbiornikiem świadomości? | 5. Neuronalne korelaty świadomości | 6. Nietypowe stany świadomości: hipnoza, NDE, stany mistyczne ... | 7. Samoświadomość.
B11, 24.05/2019
Referaty na temat świadomości | Różne zewnętrzne linki | Sen |

B12. Neuropsychologia – mózg zaburzony.

1. Choroby mózgu | 2. Zaburzenia osobowości | 3. Agnozje, afazje, aleksje i inne a | 4. Agnozje, afazje, aleksje i inne a... | 5. Substancje psychoaktywne | 6. Sen i jego zaburzenia | 7. Perspektywy kognitywistyki |
B12, 31.05/2019

Dowiązania zewnętrzne: kod cerebralny Wiliama Calvina | Walter Freeman | Modele mózgu M. Arbiba | Lektury W. Calvina | Biografie antropologów, biologów, lingwistów ...


Reszty ciekawych zagadnień niestety w ramach tego wstępnego wykładu nie zdążymy omówić ...



Cykl 6 wykładów związanych z kognitywistyką.

Inne wykłady.