Wstęp do kognitywistyki.


Nie masz pojęcia jak działa telefon komórkowy, a chcesz zrozumieć, jak działa Twój mózg i skąd się bierze świadomość? I masz już na ten temat wiele opinii?
Chyba żartujesz ... albo wystarczy Ci wiara w duchy.

W roku akademickim 2019/2020 prowadzę roczny wykład "Wstęp do kognitywistyki".
Wykład obejmuje zarówno rozważania historyczne i filozoficzne dotyczące natury umysłów, jak i zagadnienia mózg-umysł-zachowanie, czyli ogólny szkic modeli działania mózgu. Kognitywistyka jest bardzo szeroką dyscypliną, obejmuje zagadnienia nakrywające się z tak odmiennymi dyscyplinami jak antropologia, filozofia, lingwistyka, psychologia, neurobiologia i sztuczna inteligencja. Ten wykład ma za zadanie nakreślić różne zagadnienia, którymi interesują się kognitywiści, dając podstawy do rozwoju własnych zainteresowań w wybranym kierunku.
Wykłady przeznaczone są dla kierunku "Kognitywistyka" ale traktuję je jako wykłady otwarte, dostępne są dla studentów wszystkich kierunków.
Co roku stare notatki są stopniowo uzupełniane i zastępowane przez nowe, dodatkowo kilka referatów na tematy związane z tym wykładem jest tutaj.

Wykłady będą odbywać się w środy o godz. 15:00, sala I, budynek Collegium Minus. W planie mam tylko 15 godzin wykładu na semestr, więc godzinę w tygodniu. Jest za to sporo pracy własnej, kilka razy więcej powinno Wam zająć studiowanie i pisanie komentarzy do poszczególnych wykładów w oparciu o udostępnione notatki. Komentarze trzeba umieszczać do południa w dzień przed kolejnym wykładem (czyli do południa we wtorek) na stronach Wiki w Moodle, gdzie zamieściłem szczegółowe instrukcje.
Wykład ma kod WDK2019, można go też wyszukać w Moodle kognitywistyki.

W zasadzie wykład będzie głównie podsumowaniem najważniejszych punktów związanych z omawianym tematem, może się też odnosić do wątpliwości i pytań zawartych w komentarzach, które powinniście pisać by uzyskać zaliczenie i dopuszczenie do egzaminu. Notatki są szczegółowe, jest w nich wiele odnośników do literatury i hiperlinków, powinno to pozwolić osobom zainteresowanym na pogłębienie tematu. Najważniejsze jest sprawdzenie, czy potraficie sensownie odpowiedzieć na pytania na końcu wykładów. Co roku wiele osób wyobraża sobie, że coś wie, a potem na egzaminie okazuje się, że to było złudzenie ...

Zaliczenie i egzamin (zwiń/rozwiń)

Studenci, którzy powtarzają rok lub mają warunek. Zwiń/Rozwiń

Część osób uważa, że wszystko wie i nie musi uczestniczyć w zajęciach i czytać notatek. Przykładowe pytania do egzaminu są na końcu każdego wykładu, więcej pytań z Waszych komentarzy dodaję tam co roku. Spróbujcie odpowiedzieć na niektóre pytania i potem sprawdzić w notatkach czy są to odpowiedzi prawidłowe. Niestety, zwykle okazuje się, że tylko się Wam wydawało ... Niektóre zabawne odpowiedzi na pytania egzaminacyjne całkowicie mijające się z faktami są w na tej stronie.
Tu są uwagi na temat sensowności wykładów i ogólnie studiowania.

Serdecznie zapraszam na wykłady. Godziny konsultacji są na mojej stronie.
Włodzisław Duch

Mapa wykładów | Stara mapa wykładów.
Przejdź do części II: Mózg, umysł i zachowanie.


Część I: Natura umysłów.


Zwiń/Rozwiń

W tej części dowiemy się czym zajmuje się kognitywistyka, jakie są historyczne źródła pojęć opisujących stany mentalne, jakie są tu popularne błędy i teorie, które niewiele wyjaśniają lub stwarzają tylko pozory wyjaśnień, jak z punktu widzenia współczesnej nauki możemy ocenić wysiłki filozofów by zrozumieć naturę umysłów, jakie możliwości poznawcze mają powstałe w wyniku ewolucji umysły zwierząt, i jak wyglądała ewolucja ludzkiego umysłu.

A00. Organizacja wykładu: (ogólne informacje)

W0: 9/10/2019

A01. Wstęp: umysł, mózg i modele. | Wstęp-w PDF oraz O czym-w PDF

1. Umysł, mózg i modele, czyli jak zrozumieć umysł? | 2. Kognitywistyka: skąd się wzięła? | 3. Kognitywistyka: podstawowe problemy
Czym jest kognitywistyka?, Kognitywistyka i Media w Edukacji 1 (1998) pp. 9-50 | 7 pytań na temat kognitywistyki, wywiad zrobiony przez Marka Kasperskiego z W. Duchem (2001) |
W1: 9/10/2019

A02. Historia pojęć dotyczących umysłu. | Historia pojęć w PDF

1. Znaczenie mitów dla zrozumienia umysłu | 2. Najstarsze mity: Mezopotamia i Egipt | 3. Mity hebrajskie | 4. Psyche i policentryzm: mity greckie | 5. Ying i Yang - tradycje Chin | 6. Abidharma - Psychologia buddyjska i introspekcja | 7. Inne mity 8. Historia pojęć "duch" i "dusza" | 9. Umysł, świadomość i nieświadomość |
W2, 23/10/2019

A03. Folklor umysłu.

1. Przednaukowe pojęcia kształtujące myślenie o umyśle. | 2. Zjawiska paranormalne. | 3. Nieśmiertelna dusza? | 4. Naiwność ludzka nie zna granic. | 5. Irracjonalność potocznego myślenia. | 6. Wnioski: fantazja i rzeczywistość.
W3, 8/11/2019

A04. Manowce umysłu.

Interesujące teorie, które zawiodły pokładane w nich nadzieje. 1. Psychologia i modele psychoanalityczne, Freud, Jung i inni psychoanalitycy | 2. Psychologia humanistyczna i transpersonalna | 3. Fenomenologia i egzystencjalizm | 4. Metafory wynikające z teorii chaosu | 5. Teoria katastrof | 6. Holograficzna teoria umysłu | 7. Mechanika kwantowa i świadomość | 8. Manowce filozofii | 9. Manowce różnorakie | Polski wkład do manowców nauki | 10. Podsumowanie |

W4, 15/11/2019

A05. Rozumienie umysłu w starożytności.

1. Starożytni Grecy: filozofia presokratejska | 2. Atomizm | 3. Arystoteles, fizyka i problem tożsamości | 4. Platon | 5. Empiryczne obserwacje.
W5, 14/11/2019

A06. Filozofia umysłu.

  1. Renesans filozofii: Kartezjusz | Spinoza | Mechanicyzm | Locke | Berkeley | Hume | Hartley | Reid | Kant ||
  2. Pragmatyzm: Huxley | Peirce | James | Dawey ||
  3. Wiek XX: atomizm i pozytywizm logiczny, filozofia analityczna: Russell i Whitehead | Tarski | Wittgenstein | Koło Wiedeńskie | Popper | Quine | Rorty
  4. Podsumowanie i krytyka tradycyjnej filozofii umysłu
W6, 21/11/2019

A07. Filozofia kognitywna i sztuczna inteligencja.

1. Narodziny kognitywizmu | 2. Argumenty Turinga | 3. Funkcjonalizm | 4. Sztuczna inteligencja |
W7, 6/12/2019

A08. Filozofia kognitywna - krytyka .

1. Chiński pokój | 2. Nieobliczalność | 3. Podsumowanie
W8, 14/12/2019

A09. Neurofilozofia.

1. Potrzeba neurofilozofii | 2. Fenomenologia | 3. Umysł ucieleśnionyy | 4. Neurofilozofia | 5. Enaktywizm i znaczenia ciała
W9, 20/12/2019

A10. Neurofilozofia świadomości.

1. Współczesne dyskusje dotyczące świadomości | 2. Świadomość potraktowana neurofilozoficzne
W10, 10/01/2019

A11. Umysł i ewolucja: zwierzęta.

1. Kosmiczny kalendarz | 2. Umysł zwierząt | 3. Możliwości umysłowe naczelnych
W11, 17/01/2019

A12. Umysł i ewolucja: ludzie.

1. Paleoantropologia ludzkiego umysłu | 2. Kultura i ewolucja | 3. Memetyka |
W12, 24/01/2019

A13. Egzamin I

Pierwsza część egzaminu.

W13, -----, g. 15:00, Sala I




Część II: Mózg, umysł i zachowanie.

W tej części staram się zrobić przegląd zagadnień, które nie są poruszane w innych wykładach, dlatego neuroanatomię i neuropsychologię potraktujemy pobieżnie. Przede wszystkim musimy zrozumieć jak to wszystko funkcjonuje i dlaczego jest takie, jakie jest ...

Słowniczek neuroanatomiczny | Mózg z góry na dół | Mapa mózgu | Mapa wykładów | Stara mapa wykładów.

Zwiń/Rozwiń

B01. Mózg i umysł: rozwój.

1. Mózgi z grubsza i perspektywa ewolucyjna | 2. Geny i mózgi - złożoność informacji genetycznej | 3. Mózgi w liczbach i przetwarzanie informacji | 4. Ewolucja mózgów, porównanie | 5. Rozwój mózgu i umysłu | 6. Przyszła ewolucja mózgu
7. Wykład dodatkowy: "Co i skąd o sobie wiemy".
B01, 27/02/2019
Dowiązania zewnętrzne: Mózg i sieci neuronowe, liczne odnośniki.

B02. Działanie mózgu: najprostsze teorie I.

1. Budowa ogólna | 2. Dwa mózgi w jednym | 3. Trzy mózgi w jednym (teoria MacLeana)
B02, 6/03/2019

B03 Działanie mózgu: najprostsze teorie II.

1. Płeć, mózg i hormony | 2. Biochemia: równowaga hamowania i pobudzania | 3. Socjobiologia | 4. Inne proste teorie | 5. Geny i inteligencja | 6. Podejście systemowe - RDoC.
B03, 13/03/2019

B04. Homeostaza, pień i wzgórze.

1. Funkcjonalna budowa mózgu | 2. Metody badania aktywności mózgu | 3. Ogólne funkcje i urojeniowe zespoły błędnej identyfikacji | 4. Pień mózgu i homeostaza | 5. Wzgórze.
B04, 20/03/2019

27.03.2019, Egzamin cz. I.

B05. Emocje.

1. Układ limbiczny | 2. Emocje, uczucia i afekt | 3. Choroby afektywne
Linki zewnętrzne: Atlasy mózgu | Brain briefings (SfN) | Neuroscience for Kids | Synestezje | Oczy, iluzje |
B05, 3/04/2019

B06. Kora nowa, czucie i wzrok.

1. Kora nowa i lokalizacja niektórych funkcji psychicznych | 2. Czucie i propriocepcja: mapy topograficzne | 3. Wzrok i kora wzrokowa.
B06, 10/04/2019

B07. Kora nowa: inne zmysły i kontrola ruchu.

1. Słuch: drogi słuchowe, zaburzenia słuchu | 2. Smak | 3. Węch | 4. Zmysł równowagi | 5. Synestezje | 6. Inne zmysły: pragnienie, głód, upływ czasu | 7. Substytucja zmysłów | 8. Kontrola ruchu
B07, 17/04/2019

B08. Pamięć i uwaga

1. Rodzaje pamięci | 2. Anatomia pamięci | 3. Pamięć epizodyczna | 4. Pamięć semantyczna | 5. Pamięć robocza | 6. Zaburzenia pamięci | 7. Niedoskonałości pamięci | 8. Uwaga
B08,24/ 04/2019

B09. Złożone czynności psychiczne

1. Złożone czynności psychiczne | 2. Mowa | 3. Muzyka | 4. Humor | 5. Matematyka | 6. Talent | 7. Inteligencja i geniusz | 8. Kreatywność.
B09, 8/05/2019

B10. Wola, moralność, miłość

Powtórka: Problem psychofizyczny przed nauką | Problem wolnej woli w filozofii |
1. Wola i mózgi | 2. Decyzje | 3. Ja w mózgu | 4. Moralność | 5. Miłość | 6. Szczęście.
B10, 15/05/2019

B11. Neurokognitywna teoria świadomości

1. Definiowanie świadomości | 2. Jak opisać świadomy umysł? | 3. Globalna Przestrzeń Robocza | 4. Mózg - odbiornikiem świadomości? | 5. Neuronalne korelaty świadomości | 6. Nietypowe stany świadomości: hipnoza, NDE, stany mistyczne ... | 7. Samoświadomość.
B11, 22/05/2019
Referaty na temat świadomości | Różne zewnętrzne linki | Sen |

B12. Neuropsychologia – mózg zaburzony.

1. Choroby mózgu | 2. Zaburzenia osobowości | 3. Agnozje, afazje, aleksje i inne a | 4. Agnozje, afazje, aleksje i inne a... | 5. Substancje psychoaktywne | 6. Sen i jego zaburzenia | 7. Perspektywy kognitywistyki |
B12, 29/05/2019

Dowiązania zewnętrzne: kod cerebralny Wiliama Calvina | Walter Freeman | Modele mózgu M. Arbiba | Lektury W. Calvina | Biografie antropologów, biologów, lingwistów ...


Reszty ciekawych zagadnień niestety w ramach tego wstępnego wykładu nie zdążymy omówić ...



Cykl 6 wykładów związanych z kognitywistyką.

Inne wykłady.